Ιστορία της Καλαμπάκας

Η Καλαμπάκα είναι γνωστή σ’ όλη την Ελλάδα και τον κόσμο από τα περίφημα Μοναστήρια που είναι κτισμένα στις κορυφές των βράχων των Μετεώρων και βρίσκονται ανατολικά και βόρεια της. Εκατομμύρια επισκέπτες συρρέουν απ’ όλο τον κόσμο κάθε χρόνο για να τα θαυμάσουν και να τα προσκυνήσουν. Κατ’ ανάγκη διαμένουν στην Καλαμπάκα και το Καστράκι. Η Καλαμπάκα είναι μία πόλη με πλούσια ιστορία και σημαντικά μνημεία. Το σπουδαιότερο δε αυτών είναι ο Ι. Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου που βρίσκεται στο Β. Α. τμήμα της πόλης κάτω από τον πανύψηλο βράχο της Αϊάς.

Η πόλη της Καλαμπάκας είναι κτισμένη στις ρίζες των βράχων των Μετεώρων και στην αριστερή όχθη του Πηνειού ποταμού, στο σημείο που αυτός εισέρχεται στη Θεσσαλική πεδιάδα. Αποτελεί ορμητήριο για τους επισκέπτες της που επιθυμούν να γνωρίσουν τα μνημεία και τις υπέροχες τοποθεσίες του Ασπροποτάμου, των Χασίων, του Κόζιακα και κυρίως των Μετεώρων.

Η πόλη της Καλαμπάκας είναι πρωτεύουσα της ομώνυμης επαρχίας που καταλαμβάνει το Β.Δ. τμήμα του νομού των Τρικάλων. Σ’ αυτή βρίσκονται ωραία ξενοδοχεία, σύγχρονα Campings, εστιατόρια, τουριστικά καταστήματα. Το αρχαίο όνομα της πόλης ήταν Αιγίνιον. Έτσι μνημονεύεται στα Ελληνιστικά και Ρωμαϊκά χρόνια λόγω της μεγάλης σπουδαιότητας της θέσης της. Το όνομα Αιγίνιον μαρτυρείται από εντοιχισμένη επιγραφή που βρίσκεται στον ανατολικό τμήμα της Εκκλησίας του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου. Στις αρχές του 10ου αιώνα (901-907) η σημερινή Καλαμπάκα αναφέρεται ως Σταγοί, όνομα που διατηρείται και σήμερα ως Μητροπολιτικός τίτλος.

Από την Καλαμπάκα πέρασαν πάρα πολλοί περιηγητές από τους αρχαίους χρόνους μέχρι σήμερα και την αναφέρουν είτε με το όνομα Αιγίνιον ή με το όνομα Σταγοί ή με το σημερινό της Καλαμπάκας. Στο Β.Α. τμήμα της πόλης βρίσκεται η γραφική συνοικία του Σοπωτού κάτω από τον βράχο της Αγίας Τριάδος (ανατολικά) και τον βράχο του Άλτσου (βόρεια). Στην πόλη υπάρχουν πολλοί μικροί ναοί, εξωκλήσια της μεταβυζαντινής εποχής, σε αρκετά δε από αυτά υπάρχουν αξιόλογες αγιογραφίες.

Ο καθεδρικός ναός του Αγίου Βησσαρίωνος ανηγέρθη προς τιμήν του Αγίου Μητροπολίτου Λαρίσης που ήταν ιδρυτής και κτίτορας της Μονής Δουσίκου. Ο ναός έχει αγιογραφηθεί εξ ολοκλήρου από τον Ιωάννη Αλμπάνη.

Ο βυζαντινός ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου είναι το σπουδαιότερο και επιβλητικότερο μνημείο της Καλαμπάκας, το οποίο αποτελεί σημείο αναφοράς και λατρείας για όλους τους πιστούς. Παρ όλες τις αξιόλογες προσπάθειες που έχουν πραγματοποιηθεί, εμφανής είναι η εγκατάλειψη εκ μέρους των αρμοδίων για τη συστηματική συντήρηση τόσο μέσα στον ναό όσο και στον περιβάλλοντα χώρο. Ας ελπίσουμε ότι η UNESCO, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και πρωτίστως το Ελληνικό κράτος θα ενδιαφερθούν για τη συντήρηση αυτού του αξιόλογου μνημείου της Ορθοδοξίας πριν είναι πολύ αργά.

Ο Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου, δεσπόζει επιβλητικά στο βόρειο τμήμα της Καλαμπάκας.

Ο ναός είναι κτισμένος πάνω σε παλαιοχριστιανική βασιλική. Ο πολύ καλά φιλοτεχνημένος άμβωνας, και το σύνθρονο είναι κατάλοιπα αυτής της παλαιοχριστιανικής βασιλικής. Εικάζεται ότι και το κιβώριο της Αγίας Τράπεζας είναι παλαιοχριστιανικό στοιχείο.

Ο ναός είναι τρίκλιτος. Τα κλίτη χωρίζονται με κιονοστοιχίες. Έχει διπλό νάρθηκα και τρεις αψίδες.

Ο ναός έχει δεχτεί αρκετές επισκευές. Το 1573 υπέστη τη μεγαλύτερη, αφού τοιχογραφήθηκε ολόκληρος. Ο χρόνος ανέγερσης αυτού του αξιόλογου μνημείου, δεν καθορίζεται με ακρίβεια. Ο μεσοβυζαντινός αυτός ναός χρονολογείται γύρω στον 10ο με 12ο αιώνα.